Wat is slaap?

Kinderen klaarmaken en naar school brengen, vergaderen, sporten na het werk, boodschappen doen en ‘s avonds nog een feestje meepikken... Overdag zijn we meestal druk in de weer. Al die activiteiten vragen energie, zowel mentaal als fysiek. Gelukkig heeft ons lichaam een wondermiddel om onze batterijen op te laden en ons energielevel op peil te houden: slaap!

Wat is slaap?

Slaap (de; m): toestand van algehele rust, waarbij de zintuigen niet werken en het bewustzijn ophoudt. (Van Dale). Eigenlijk kan je slaap zien als een grote onderhoudsbeurt van je lichaam. Want hoewel jij volledige rust ervaart, is je lichaam hard aan het werk als je slaapt: het herstelt organen, maakt afweerstoffen aan, doet je hartslag, bloeddruk en ademhaling dalen… Je hersenen verwerken ondertussen volop informatie. We brengen niet voor niets een derde van ons leven al slapend door.

Wat gebeurt er als je slaapt?

  • Je lichaam herstelt zich
  • Als je slaapt, produceert je lichaam eiwitten en groeihormonen. Die zorgen er onder andere voor dat je spieren en organen zich herstellen. 

  • Je weerstand krijgt een boost
  • Je lichaam maakt tijdens het slapen afweerstoffen aan die je beschermen tegen ziektes. Veel en goed slapen is dus belangrijk om je immuniteit te versterken.

  • Je lichaamstemperatuur daalt
  • ‘s Avonds maakt je lichaam melatonine aan. Dat slaaphormoon zorgt ervoor dat je lichaam afkoelt. Rond 3 à 4 uur ‘s nachts bereikt je melatonineproductie een piek en is je lichaam dus het koudst.

  • Je hartslag, ademhaling en bloeddruk dalen
  • Omdat je lichaam minder energie verbruikt, moet je hart minder hevig pompen. Je hart krijgt dus even rust en kan zo bekomen van de stress die je overdag ervaart.

  • Je spieren verslappen
  • Wist je dat je je spieren tijdens de remslaap niet kunt bewegen? Alleen je ogen en je ademhaling werken dan nog. Tijdens de remslaap droom je en zijn je hersenen dus heel actief.

  • Je verwerkt en ordent informatie
  • Tijdens het slapen verwerken je hersenen alle indrukken van de dag en verplaatsen ze informatie van je kortetermijngeheugen naar het langetermijngeheugen. Slapen helpt dus om ruimte te maken voor nieuwe kennis en om dingen beter te onthouden.

Verschillende slaapfases en je slaapcyclus

Dat slapen onmisbaar is voor je lichaam en geest is intussen duidelijk. Om alle voordelen van slaap optimaal te benutten, is het belangrijk dat je je volledige slaapcyclus doorloopt. Die cyclus bestaat uit verschillende fases, met elk een eigen uniek doel:

  • De inslaapfase duurt maar enkele minuten. Je ogen vallen dicht, je hersenactiviteit neemt af en stilaan ga je van wakker zijn over naar slapen.
  • Tijdens de lichte slaap wordt je ademhaling rustiger en ontspannen je spieren steeds meer. Je slaapt wel, maar niet diep genoeg om uitgerust te zijn.
  • De fase van de diepe slaap heeft je lichaam nodig om te herstellen. Je ontspant volledig en bouwt energie op voor de volgende dag.
  • De remslaap of droomfase zorgt voor het emotionele herstel van je lichaam. Je hersenen verwerken alle gebeurtenissen van de dag en geven ze een plaats. In deze fase droom je het meest.

Een volledige slaapcyclus waarin je alles fases doorloopt duurt 90 tot 120 minuten. Daarna word je telkens even (ongemerkt) wakker en begint er een nieuwe cyclus. De eerste vier à vijf cycli van je slaap zijn de belangrijkste en noemen we de restslaap. Die eerste periode van je nachtrust heeft je lichaam nodig om te recupereren. Lukt het je niet om de volledige slaapcycli te doorlopen? Dan voel je je ‘s ochtends niet uitgerust en bouw je een slaaptekort op.

Slaap jij voldoende?

Een volwassene heeft gemiddeld tussen de zes en de negen uur slaap nodig om goed uitgerust te zijn. Hoeveel slaap je precies nodig hebt, hangt af van persoon tot persoon. Sommigen komen met minder dan zes uur toe, anderen hebben wel tien uur slaap nodig om goed te presteren overdag. Vijf uur is wel het minimum, omdat je dan je kernslaap doormaakt. 


Vraag je je af of je voldoende slaapt? Dat kan je merken aan je humeur en aan je lichaam. Slaaptekort uit zich zowel fysiek als mentaal:

  • je voelt je vermoeid
  • je bent prikkelbaar
  • je bent gespannen
  • je hebt moeite om je te concentreren
  • je voelt je lusteloos
  • je hebt stemmingswisselingen
  • je geheugen laat het vaak afweten

Herken je veel van bovenstaande symptomen? Dan slaap je waarschijnlijk te weinig of is de kwaliteit van je slaap niet goed. Onze slaaptips en advies bij slaapproblemen kunnen je helpen om alles uit je slaap te halen.